علت هرزروی گل حفاری چیست؟

هرزروی گل حفاری به معنای هدر رفتن آن در فرایند حفاری است. گل حفاری ماده‌ای است که فرایند حفر چاه را ساده کرده و امکان تخلیه نخاله‌ها را از آن ممکن می‌سازد. گل‌های حفاری بنابر ویژگی‌های گوناگون انواع بسیار متنوعی دارند و بیشترین کاربرد آن‌ها در صنایع نفت و گاز و برای حفر چاه‌های عمیق و در نهایت تولید قیر معدنی یا طبیعی است. هرزروی گل حفاری مشکلات مختلفی را ایجاد می‌کند؛ در این نوشته به بررسی این مفهوم، انواع و علت‌های رخ دادن آن پرداختیم.

منظور از هرزروی گل حفاری چیست؟

به‌طور معمول در هرزروی گل حفاری، این ماده در فضاهای خالی موجود درون سازند نفوذ کرده و باعث بروز مشکلاتی می‌شوند. این مشکل به‌خصوص در صنایع نفت و گاز و در مراحل اولیه حفر چاه رخ می‌دهد. هرچه چاه مدنظر عمیق‌تر باشد؛ حفاری آن پیچیده‌تر و در نتیجه هرزروی گل حفاری موضوعی مهم‌تر خواهد بود. کاهش این هرزروی به دلایل گوناگونی اهمیت دارد و بسیاری از شرکت‌های بزرگ نفتی در سراسر جهان، سالانه مبالغ هنگفتی را برای یافتن راه‌حل‌های بهتر در این زمینه امتحان می‌کنند. در سال‌های اخیر استفاده از نانوذرات برای کنترل خواص و ویژگی‌های سیالات حفاری، بهبودهای بسیاری در این زمینه ایجاد کرده است.

مشکلات ناشی از هرزروی گل حفاری

هرزروی مشکلات مختلفی را ایجاد می‌کند. فوران چاه، گیر کردن لوله‌ها، از دست رفتن حجم بالایی از گل حفاری، آسیب دیدن سازند و موارد مشابه از جمله مشکلاتی است که در چاه‌های مرتبط با صنایع نفت و گاز روی داده و ضررهای بسیاری ایجاد می‌کند.

هرزروی سیال می‌تواند بر اثر اختلاف فشار بین گل و سازند شکل بگیرد و در نتیجه موجب گیر کردن لوله‌ها در چاه شود. مشکلی که برای حل آن باید عملیاتی پرهزینه به نام مانده‌یابی انجام شود. همچنین هرزروی سیال می‌تواند موجب انتقال ذرات ریز گل به درون منافذ سازند شود. این مسئله نیز میزان نفوذ ناپذیری دیواره چاه را کاهش داده و احتمال تخریب را بالا می‌برد. هرزروی گل حفاری همچنین ممکن است موجب ایجاد واکنش‌های شیمیایی گوناگونی شده و با تشکیل رسوب، مشکلات گوناگونی را برای چاه ایجاد نماید.

انواع هرزروی سیالات حفاری

هرزروی سیالات حفاری را بر اساس شدت آن به چهار دسته‌بندی کلی تقسیم می‌کنند. در صورت هرزروی کمتر از 10 bbl/hr به آن نشت می‌گویند. اگر این عدد بین 10 تا 100 باشد،؛ به آن هرزروی مختصر گفته می‌شود. همچنینی در صورتی که این عدد بین 100 تا 500 باشد؛ از آن با عبارت هرزروی کامل یاد می‌شود. در نهایت هرزروی‌های بیش از 500 bbl/hr را هرزروی کامل گل حفاری می‌نامند.

همچنین هرزروی بر اساس نوع، شدت و محل وقوع نیز دارای مدل‌های متفاوتی است. به همین دلیل، اطلاع از نوع و مکان هرزروی می‌تواند در انتخاب روش مناسب برای کنترل آن بسیار موثر باشد. اطلاعات مرتبط با محل وقوع هرزروی از طریق بررسی اطلاعات چاه‌های مجاور، تغییرات رخ داده در سازند و روش‌های مختلف نمودارگیری انجام می‌شود. البته مانند تمام صنایع دیگر برای کنترل هرزروی نیز از اصول نگهداری و تعمیر استفاده می‌شود. به این معنا که روش‌های سیستماتیکی برای کنترل منظم وجود هرزروی و جلوگیری از گسترده شدن آن وجود دارد که باید در فرایند حفر چاه‌های عمیق به کار گرفته شود.

چگونه هرزروی سیالات را کنترل کنیم؟

دلایل زیادی برای رخ دادن هرزروی وجود دارد. سنگ شناسی و جنس سازند در حال حفاری، متغیرهای فرآیند حفاری مانند فشار، نرخ پمپاژ و سایر خصوصیات گل حفاری از جمله این موارد است. البته فارغ از موارد گفته شده در مواقع بسیاری علل هرزروی ناشناخته بوده و کنترل آن بسیار مشکل است. کنترل هرزروی به طور معمول از طریق تغییر خصوصیات گل انجام می‌شود. کنترل وزن گل، غلظت، خواص شیمیایی و سایر ویژگی‌‌های آن می‌توانند؛ مهم‌ترین عامل قابل کنترل در این زمینه باشد.

5 1 vote
رتبه بندی
Subscribe
Notify of
guest
0 نظرات
Inline Feedbacks
View all comments