قیر قطران چیست و چه کاربردهایی دارد؟

قیر قطران مایعی چسبنده با ویسکوزیته بالا بوده که دارای مقدار بسیار زیادی از هیدروکربن و کربن آزاد است. این ماده از تعداد زیادی ملکول آلی تشکیل شده و بر اساس فرایند تقطیر به دست می‌آید. این نوع قیر از زغال سنگ، چوب، نفت یا زغال سنگ نارس تولید می‌شود. قیر قطران را می‌توان از اشکال دیگر مواد آلی مانند پیت نیز تولید کرد.

تولید و تجارت قیر قطران یکی از عوامل عمده در اقتصاد شمال اروپا و آمریکای استعماری است. در گذشته مهم‌ترین کاربرد آن، حفظ کشتی‌های بادبانی چوبی در برابر پوسیدگی بود که با ظهور کشتی‌های آهنی و فولادی، تقاضا برای این نوع قیر کاهش یافت. البته هنوز هم نیاز به محافظت از بدنه‌ فولادی یا آهنی کشتی‌ها در مقابل آب شور وجود دارد و قیر قطران در این زمینه کاملا قابل اتکاء است.

اگرچه ظاهر و بوی قیر قطران و قیرهای دیگر، بسیار شبیه به هم است؛ اما هر یک از منابع کاملا مجزا به دست می‌آیند. قیر قطران از تقطیر موادی مانند زغال سنگ و چوب تولید می‌شود؛ در حالی که قیرهای دیگر همچون قیر طبیعی حاصل نفت خام بوده و به مدت‌زمانی طولانی‌تر برای تولید نیاز دارند.

انواع قیر قطران

همانطور که قبلا به آن اشاره شد، قیر قطران از منابع متفاوتی به دست می‌آید که هر کدام از آن‌ها کاربردهای متفاوتی دارند:

قیر قطران زغال سنگ:

این نوع از قیر قطران، محصولی جانبی است که در فرایند تولید گاز زغال سنگ به دست می‌آید. این ماده اغلب برای نگهداری از سازه‌های چوبی و همچنین برای سنگفرش به کار می‌رود.

فرایند تولید این ماده بدین صورت است که زغال سنگ در مخازن آهنی، گرم شده و سپس گازهای تبخیری در لوله‌ها جمع می‌شوند. در نهایت مقداری ماده در این لوله‌ها رسوب می‌کند که همان قیر قطران زغال سنگ است. این ماده متراکم، دارای بویی قوی و به رنگ سیاه است.

قیر قطران چوب:

این قیر از تقطیر چوب‌های رزین مانند کاج به دست می‌آید و توانایی بالایی در نگهداری از چوب دارد.

قیر قطران معدنی:

این ماده با بهره‌برداری از کروژن‌ها تولید می‌شود. کروژن‌ها معمولا از سنگ‌های نفت‌زا (Shale) به دست آمده و محتوای فرار آن‌‌ها بسیار کم است.

کاربردهای قیر قطران

قیر قطران در گذشته به منظور تولید گرما و همچنین محافظت از سازه‌های چوبی مختلف مانند خانه، کشتی و قایق به کار گرفته می‌شد. دستیابی بشر به منابع نفت و گاز موجب شد که استفاده از این ماده تا حد زیادی کاهش پیدا کند تا اینکه خواص و کاربردهای آن در بخش‌های دیگر نیز رونق گرفت.

شاید مهم‌ترین استفاده از قیر قطران در عایق‌سازی سقف خانه باشد. این ماده به صورت طبیعی، ضدآب بوده و رزین موجود در آن قادر است؛ علاوه بر ظاهر براق و درخشنده خود، در برابر هرگونه رطوبت مقاومت کند. این ماده را همچنین می‌توان در صورت ترکیب با پلیمرهای گوناگون یا سیلیکا به عنوان روکشی قابل قبول برای آلومینیوم، فولاد یا چوب در نظر گرفت.

راهسازی، تولید کرئوزوت و عایق‌سازی لوله‌های مختلف از دیگر موارد استفاده از قیر قطران هستند. آزمایشات اخیر از تاثیرگذار بودن قیرهای قطرانی برای درمان بعضی از مشکلات پوستی مانند پسوریازیس، اگزما و شوره سر حکایت دارند.

قیر قطران و افزایش احتمال سرطان

سرطان ریه یکی از بیماری‌های شناخته شده است که در اثر ارتباط با قیر قطران ایجاد می‌شود. بنزن، اکریل آمید و اکریلونیتریل از جمله مواد سرطان‌زایی هستند که در قیر قطران یافت می‌شوند.

استنشاق و جذب از طریق پوست از راه‌های اصلی ورود مواد سمی موجود در قیر قطران به بدن انسان هستند. قرار گرفتن در معرض این مواد ممکن است در هنگام عایق‌سازی سقف خانه، ریخته‌گری، فرایند کک‌سازی، گازدهی زغال سنگ و تولید آلومینیوم رخ دهد. به همین خاطر، ایمنی کار با این نوع قیر باید همواره در درجه اول اهمیت قرار گیرد.

فروش قیر قطران

قیر قطران در حال حاضر طرفداران زیادی در بخش راهسازی و همچنین عایق‌کاری خانه‌های مسکونی دارد. قیمت این ماده عمدتا بر اساس خلوص و همچنین شکل آن تعیین می‌شود و فروش آن در بسیاری از نقاط ایران به خصوص غرب کشور رونق زیادی دارد. در صورت نیاز برای خرید قیر قطران، پیش از هر چیز در مورد انواع آن‌ها و دستورالعمل‌های ایمنی اطلاعات کسب کرده و سپس دست به خرید بزنید.

 

0 0 vote
رتبه بندی
Subscribe
Notify of
guest
0 نظرات
Inline Feedbacks
View all comments